Scroll Top

Efekat relativne starosti u fudbalu

fudbal deca

Opšteprihvaćena kategorizacija prema hronološkom uzrastu u fudbalu ima za cilj da omogući jednakost u takmičenju i stvori povoljno okruženje za razvoj mladih sportista (Musch & Grondin, 2001). Međutim, u ovoj postavci razlike između članova iste grupe mogu biti i duže od jedanaest meseci (između rođenih na početku i onih rođenih pre kraja godine), s obzirom da je godišnja podela obično u pitanju. Ove nejednakosti posledično imaju značajan uticaj na proces identifikacije  i selekcije talenata (Wattie, Cobley & Baker, 2008).

Efekat relativne starosti u fudbalu

Za objašnjenje razlika između igrača istog uzrasta koristi se termin relativna starost.  Efekat relativne starosti smatra se „glavnim krivcem” za neravnomernu distribuciju datuma rođenja, koju karakteriše značajno odstupanje od očekivane raspodele unutar iste uzrasne grupe. Za ovu distribuciju je tipično da u okviru posmatrane grupe imamo veći broj igrača rođenih na početku u odnosu na kraj godine (Cobley et al, 2009; Delorme, Boiche & Raspaud, 2010).


Jedno od objašnjenja jeste da su ranije rođena deca na višem stepenu biološkog sazrevanja od relativno mlađe. Shodno tome, stariji (rođeni u januaru, februaru i martu) su fizički dominantniji od mlađih (rođenih u oktobru, novembru i decembru), pa tako i imaju više uspeha. Sa uspehom dolaze nagrade kao i povećano samopouzdanje, što svakako pozitivno utiče na zadržavanje ove grupe relativno starijih pojedinaca u sportu (Vaeyens, Philippaerts & Malina, 2005; de la Rubia, Lorenzo-Calvo & Lorenzo, 2020).1990_Football_World_Cup_logo.svg


Najranije istraživanje prisustva efekta relativnog uzrasta u fudbalu pojavilo se početkom 1990-ih. Na uzorku igrača koji su učestvovali na Svetskom prvenstvu u Italiji 1990. i Svetskom prvenstvu održanom godinu dana ranije u kategoriji igrača do 17 godina, uočena je distribucija datuma rođenja koja je značajno odstupila od očekivane. Istaknut je zapanjujući podatak da je u konkurenciji fudbalera do 20 godina čak 46,87% rođeno u prvom, a samo 7,64% u poslednjem kvartalu „fudbalske godine” (Barnsley et al. 1992). Sličnu asimetrija uočena je i među igračima koji su igrali u Belgiji, Holandiji i Francuskoj (Helsen, Starkes & Van Winckel, 1998; Verhulst, 1992).

Konzistentnost ove distribucije uočena je i u novijim studijama (Williams, 2010; Helsen et al, 2012). Efekat relativnog uzrasta u seniorskom fudbalu uočen je u deset najboljih UEFA liga, bez obzira na takmičarski plasman ekipe (Yagüe et al, 2018). Navedeno ukazuje da se rasprostranjenost ove pojave godinama ne smanjuje, uprkos velikom interesovanju naučne i stručne javnosti.


Priredio:

van. prof. dr Srđan Marković

Rad je deo objavljenog naučnog članka: Trunić,N., Marković, S., Jezdimirović, S. (2022). Relative Age Effect in Senior Football Leagues in Former Yugoslav Republics. Sport Mont, 20 (3), 41-46

Reference:

  1. Musch, J., & Grondin, S. (2001). Unequal competition as an impediment to personal development: A review of the relative age effect in sport. Developmental Review, 21(2), 147-167
  2. Wattie, N., Cobley, S., & Baker, J. (2008). Towards a unified understanding of relative age effects. Journal of Sports Sciences, 26(13), 1403–1409.
  3. Cobley, S.P., Baker, J., Wattie, N., & McKenna, J. (2009). Annual Age-Grouping and Athlete Development. Sports Medicine, 39(3), 235-256
  4. Delorme, N., Boiché, J., & Raspaud, M. (2010). Relative age effect in elite sports: Methodological bias or real discrimination?. European Journal of Sport Science, 10(2), 91-96
  5. Vaeyens, R., Philippaerts, R. M., & Malina, R. M. (2005). The relative age effect in soccer: A match-related perspective. Journal of Sports Sciences, 23(7), 747–756
  6. de la Rubia, A., Lorenzo-Calvo, J., & Lorenzo, A. (2020). Does the Relative Age Effect Influence Short-Term Performance and Sport Career in Team Sports? A Qualitative Systematic Review.  Frontiers in Psychology,  11, 1947
  7. Barnsley, R. H., Thompson, A. H., & Legault, P. (1992). Family planning: Football style. The relative age effect in football. International review for the sociology of sport, 27(1), 77-87.
  8. Helsen, W.F., Starkes, J. L., & Van Winckel, J. (1998). The influence of relative age on success and dropout in male soccer players. American Journal of Human Biology, 10(6), 791–798
  9. Verhulst J. (1992). Seasonal birth distribution of west European soccer players: a possible explanation. Medical Hypotheses, 38(4), 346–348.
  10. Williams J. H. (2010). Relative age effect in youth soccer: analysis of the FIFA U17 World Cup competition. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 20(3), 502–508
  11. Helsen, W.F., Baker, J., Michiels, S., Schorer, J., Van Winckel, J., & Williams, A.M. (2012). The relative age effect in European professional soccer: did ten years of research make any difference?. Journal of Sports Sciences, 30(15), 1665–1671
  12. Yagüe, J. M., de la Rubia, A., Sánchez-Molina, J., Maroto-Izquierdo, S., & Molinero, O. (2018). The Relative Age Effect in the 10 Best Leagues of Male Professional Football of the Union of European Football Associations (UEFA). Journal of Sports Science and Medicine, 17(3), 409– 416.

Related Posts

Leave a comment