Scroll Top

Karate

pexels-haste-leart-v-690598

Karate, u današnje vreme jedan od najmasovnijih individualnih borilačkih i neolimpijskih sportova, odlikuje se dvema takmičarskim disciplinama: kate (forme) i sportska borba (kumite). Vrhunsko izvođenje i sportski rezultati u obe discipline su uslovljeni, ne samo visokim nivoom tehničkog izvođenja, nego i visokim nivoom motoričkih i funkcionalnih sposobnosti, mentalne stabilnosti i pogodnih antropometrijskih predispozicija. 

Od same pojave karatea kao sportske discipline pa do današnjih dana traje proces izmene pravila takmičenja i suđenja, koje u svojoj osnovi nameću konstantne izmene samom pristupu treningu, kao i inovacije u planiranju i programiranju tehničko-taktičke i same fizičke pripreme karatista. Karate danas zauzima istaknuto mesto u sportu, kako po masovnosti tako i po uređenosti takmičarskog sistema i kvalitetu takmičarskih ostvarenja. Razvoj savremenog karatea povezan je sa većim prisustvom nauke, čiji rezultati nalaze sve veću implementaciju u procesu učenja i pripreme karate sportista. Između ostalog, nameće se sve veća potreba za istraživanjem takmičraske aktivnosti karatista u cilju dobijanja osnovnih modelnih karakteristika, relevantnih za planiranje i programiranje trenažnog procesa u ovom sportu.

Suštinska i kvalitativna transformacija karate pravila se ogleda u podsticanju dinamičnijeg i atraktivnijeg toka borbe, koji je podjednako zanimljiv i razumljiv za gledaoce karate meča. Ovakvim pristupom, napad kao strukturalni element borbe, postaje njen određujući faktor, iako je osnovni cilj borbe simbolička destrukcija koja se vrši simbolizovanim i strogo kontrolisanim udarcima ruku i nogu. Uvođenjem dodatne zaštitne opreme u vidu štitnika za podkolenice, zube i genitalije pomažu sportistima da se osećaju sigurnije i u isto vreme ih ne sputavaju u pogledu izvođenja kontrolisanih tehnika i daju doprinos samoj atraktivnosti borbe (Vidranski, 2010).

Povećanje nivoa svih aspekata fizioloških sposobnosti, kao i razvoj sportsko-specifičnih sposobnosti predstavljaju glavni cilj pripreme sportista za takmičarski uspeh (Vujkov i sar., 2009). Ulazak karatea na spisak sportova koji bi mogli naći svoje mesto u velikoj porodici olimpijskih sportova, trebala bi da podigne svest o karateu na jedan viši nivo, kao i da navede naučnike, trenere pa i same sportiste da ozbiljno pristupe produbljivanju saznanja o ovom sportu.

Karate borba je definisana kao sportska disciplina polistrukturalnih acikličnih kretanja usmerenih na simboličku destrukciju protivnika (Katić i saradnici, 2009). Ona iziskuje visok nivo tehničkih sposobnosti, fine kontrole pokreta u statičkim i dinamičkim uslovima koji su propraćeni sposobnošću izvođenja dominantnih tehničkih akcija (udarci, blokovi i kretanja) u što kraćem vremenu (Wilk i sar., 1983; Zer i Sal, 1993; Sorensen, 1996; Zer i sar., 1997; Mori, 2002). Sama borba predstavlja nekontaktnu borilačku aktivnost, gde je cilj izvršenje defanzivnih i ofanzivnih tehnika, kojima se protivnikov napad blokira i pokušava se osvojiti poen napadajućim tehnikama sa kontrolom, dok se borci slobodno kreću uokviru borilačkog prostora (Imamura i saradnici, 1998., Beneke i saradnici, 2004). Za karate borbu se može reći da je sinteza mentalne i telesne aktivnosti, telesne snage i sigurnosti u kontaktu sa protivnikom,  prepoznavanje i predviđanje namere protivnika, donošenje odluke i realizacija motornog programa, ritam i tajming.

Kao individualni sport, kada je u pitanju sportska borba, karate se definiše kao oblik sukobljavanja dva takmičara u ispoljavanju naučenih veština (tehnike i taktike) karatea po pravilima koja preciziraju: trajanje borbe, bodovanje, kriterijume vrednovanja tehnike i ponašanje (dozvoljene i zabranjene radnje). Činjenica je da vreme trajanje borbe za seniore iznosi 3 minuta, a za seniorke i juniore 2 minuta, sa produženim trajanjem borbe u finalnim mečevima za medalju (seniori-4; seniorke i juniori-3minuta. U zavisnosti od takmičenja, prijavljenih učesnika i samog žreba, sportisti imaju i do 6 borbi u jednom danu, a u borbama moraju dati svoj maksimum psiho-fizičkih svojstava kako bi izašli kao pobednici i borili se za medalju. Drugim rečima, ukupno trajanje borbi može iznositi približno 25 minuta sa produžecima, tako da su zahtevi koji se stavljaju pred takmičare veliki. U proseku borbe traju 267±61 sek, sa 9-18±2,1 minuta pauze između dve borbe. Sudijski prekid borbe u cilju dodele poena, kazni ili opomena pravi odnos aktivnost-pauza otprilike 2:1 (18±6 sek aktivnosti i 9±6 sek pauze) Takmičari se moraju pripremiti za ovakav ekstenzitet trajanja borbi, kao i na tražen visok intenzitet borbe. Aktivna faza sadrži približno 16,3±5,1 akcija visokog intenziteta po jednoj borbi koje traju 1-3 s svaka, što rezultuje u 3,4±2,0 akcija visokog intenziteta po jednoj minuti (Beneke i sar., 2004). Ovakvi podaci pokazuju da je karate borba sadržana od aktivnosti koje zahtevaju visoku metaboličku stopu.

Tekst napisao:

doc. dr Dragan Atanasov, profesor FFKMS, jedini fakultet za sport na Univerzitetu Singidunum

Literatura:

Beneke, R., Beyer, T., Jachner, J., Erasmus, J. and Hütler, M. (2004). Energetics of Karate Kumite. Eur J Appl Physiol,  92, 518-523.

Imamura, H., Yoshimura, Y., Uchida, K., Nishimura, S., Nakazawa, A.T. (1998). Maximal Oxigen Uptake, Body Composition and Strength of Highly Competitive and Novice Karate Practitioners. Journal of Physiological Anthropology, Apll Human Sci, 17(5), 215-218.

Katić, R., Jukić, J., Glavan, I., Ivanišević, S., Gudelj, I. (2009). The impact of Specific Motoricity on karate Performance in Young Karateka. Coll. Antropol., 33(1), 123-130.

Mori, S., Ohtani, Y., & Imanaka, K. (2002). Reaction times and anticipatory skills of karate athletes. In Human Movement Science, 21(2), 213-230.

Probst, M.M., Fletcher, R., Seelig, D.S. (2007). A comparison of lower-body flexibility, strength, and knee stability between karate athletes and active controls. J Strength Cond Res, 21(2), 451-455.

Vujkov, S., Obadov, S., Trivić, T., Vujkov, N. (2009). Differences in Physical Fitness in Kumite and Kata Performance Between Female Karate Athletes. In 2nd international scientific conference Exercise and Quality of Life. Faculty of Sport and Physical Education, Novi Sad, 347-351.

Wilk, S.R., McNair, R.E. and Feld, M.E. (1983) The physics of karate. American Journal of Physics, 51, 783-790.

Related Posts

Leave a comment