Scroll Top

STUDIJA SLUČAJA BEOGRADSKI MARATON – Maraton koji je pomirio svet

pexels-pavle-živković-16558687

Od obeležavanja staze, preko maratona mira i nade do trofeja „Fred Lebow“

Fischel Lebowitz, međunarodno poznatiji kao Fred Lebow bio je aktivan trkač, direktor i osnivač maratona u Njujorku, direktor i osnivač Njujorškog trkačkog kluba i član američke nacionalne kuće slavnih trkača na duge distance. Njegov uticaj u svetu trčanja, posebno uličnog trčanja i uličnih trka ostaće trajno zabeležen u istoriji sporta i svetu trčanja.

Njegova veza sa Beogradom i Beogradskim maratonom počinje na jednom skupu u Los Anđelesu gde su se slučajnim susretom 1988. godine upoznali gospodin Dejan Nikolić, višegodišnji direktor Beogradskog maratona i Fred Lebow. Fred je verovao da za trčanje ne postoje granice i da ono pripada svima. Imao je iskrenu želju da svojim ugledom i autoritetom pomogne u razvoju ove trke. Tako je godine 1988. godine stvoreno poznanstvo i prijateljstvo koje je trajalo godinama i čija neraskidiva veza postoji i danas i nakon smrti Freda Lebow-a.

Manje je poznato da je upravo Fred Lebow kreirao prvu zvaničnu trasu Beogradskog maratona 1990. godine. Te godine je zapravo po prvi put maraton u Beogradu i trčan zvaničnom distancom. Prethodne dve godine, maraton je pogrešno izmeren pa su takmičari trčali 46.7 kilometara (1989. godine) i 23 kilometra (1988. godine).

Ubrzo nakon što je stvorena konekcija sa najznačajnijim trkačkim klubom na svetu, Beograd i SR Jugoslavija (u tom trenutku), našli su se u teškim ekonomskim i političkim prilikama tokom 1993. godine. Zemlju je zahvatila galopirajuća inflacija, a na međunarodnom političkom planu, SR Jugoslaviji uvedene su sankcije. Te iste godine (1993) bilo je nezamislivo organizovati međunarodni sportski događaj u Beogradu. Pa ipak, organizatori Beogradskog maratona imali su izraženu želju za organizacijom događaja, deleći stav Lebow-a o nepostojanju granica za sport i trčanje. Činjenica da je zemlja pod sankcijama zapadnog dela Evrope i sveta, onemogućavala je veće međunarodno učešće a samim tim i registraciju međunarodnog sportskog događaja.

Na međunarodnoj konferenciji Svetskog udruženja maratona i uličnih trka (AIMS) u Lisabonu 1993. godine, Fred je javno zauzeo stav da se Beogradu i organizatorima Beogradskog maratona mora pomoći i da se uprkos svemu treba održati trka sa međunarodnim učešćem. Uprkos sugestijama američkih zvaničnika da u Beograd ne treba ići jer je zemlja pod sankcijama, Fred je pre svima rekao da će baš iz tog razloga ići i učestvovati na Beogradskom maratonu uprkos značajnim zdravstvenim problemima sa kojima se suočavao u tom trenutku.

Fred Lebow, došao je, naravno, u Beograd i učestvovao na 6. Beogradskom maratonu a informacija o Fredovom prisustvu na Beogradskom maratonu 1993. obišla je ceo svet. Ugledni svetski magazin „Runner’s world“ objavio je reportažu o čitavom boravku Freda Lebow-a u Beogradu te godine i napravio prilog o njegovom učešću na trci.

Nekoliko meseci kasnije, na naslovnoj strani New York Times-a izašao je i autorski tekst Freda Lebow-a koji je preneo istu poruku koju je Fred izrekao i na konferenciji za novinare u Skupštini grada Beograda. Ta poruka bila je i razlog njegovog boravka u Beogradu. „Maratoni ne trpe nikakve granice“ poručio je Lebow i tom prilikom Beogradski maraton nazvao je maratonom „mira i nade“.

U tom trenutku bilo je gotovo nezamislivo da pojedini ugledni svetski mediji prenesu pozitivne poruke o Beogradu i Srbiji. Za međunarodnu javnost ovo je bila jedna od retkih prilika da o Beogradu i Srbiji dobiju informaciju u drugačijem svetlu. To je jedinstvena osobina sportskih manifestacija koje vrlo često, zbog pažnje koju izazivaju, imaju jači uticaj nego aktuelni politički odnosi.

Nakon smrti Freda Lebow-a, Beogradski maraton je dobio dozvolu da kao jedini maraton na svetu svoj trofej nazove trofejom Fred Lebow. Ova jedinstvena činjenica u vezi ovog trofeja, izraz je zahvalnosti gospodinu Lebow-u za nemerljiv doprinos najvećoj međunarodnoj sportskoj manifestaciji koja se održava u kontinuitetu u Beogradu.

Maraton i sport snažniji od bombardovanja 1999. godine šireći poruku mira i nade

Nedugo nakon smrti Freda Lebow-a, Beogradski maraton našao se pred novim izazovom. Ponovo u pitanju nisu bile sportski izazovi već izazovi međunarodnih odnosa. I ovog puta snaga sporta i međunarodnih sportskih nadmetanja pokazala se  snažnija od međunarodne politike i međunarodnih odnosa.

Beogradski maraton održan je i 1999. godine za vreme bombardovanja SR Jugoslavije uz dva moćna slogana „Trči iz zabave a ne od bombi“ (eng. „Run for fun, not from bombs“) i „Trči svetom, zaustavi rat“ (eng.„Stop the war, run the world“).

Nezaustavljivu snagu sporta za međunarodnu zajednicu, u tom trenutku pokazao je i Primo Nebiolo predsednik Svetske asocijacije atletskih federacija (IAAF, danas World Athletics) koji je poslao svetskim medijima informaciju da će 17. aprila biti održan Beogradski maraton. Ova snažna poruka pokazala je uticaj sportskih manifestacija kojem se niko nije mogao odupreti i koji niko nije mogao zabraniti. Simbolično, elitni učesnici Beogradskog maratona kroz cilj su prošli držeći se za ruke, te su tako svi bili pobednici a ovaj rezultat je i zvanično međunarodno priznat od strane IAAF danas World Athletics.

Turizam koji se od strane Ujedinjenih nacija 1967. godine promoviše kao „pasoš mira“ i sport, dva su fenomena koja imaju izuzetnu ulogu u očuvanju međunarodnog razumevanja među ljudima i očuvanja mira i stabilnosti.  Ovakvi primeri potvrđuju neuporedivu političku i društvenu snagu sporta i trčanja za jednu zemlju na međunarodnom političkom planu.

Tekst je deo knjige “Sportski turizam” gde je jedan od autora, dr Dušan Borovčanin, profesor na predmetu Sportski turizam na studijskom programu Menadžment u sportu na Univerzitetu Singidunum.

Link ka e knjizi: Sportski turizam (singidunum.ac.rs)

Leave a comment