Alpsko skijanje predstavlja sport koji je zastupljen na različitim nivoima učešća, od rekreativnog do vrhunskog takmičarskog nivoa. Dok se veliki broj pojedinaca ovim sportom bavi u slobodno vreme, elitni sportisti učestvuju u disciplinama kao što su spust, super-G, veleslalom, slalom i kombinacija u okviru takmičenja Svetskog kupa i Zimskih olimpijskih igara. Bez obzira na nivo bavljenja, alpsko skijanje se odlikuje visokom učestalošću povreda, kako kod rekreativaca, tako i kod takmičara, što ukazuje na potrebu za primenom efikasnih mera prevencije povređivanja. Pored toga, prethodna istraživanja u različitim sportskim disciplinama ukazuju na postojanje razlika u riziku od povreda u odnosu na pol sportista.
Jedan od preglednih radova imao je za cilj da ispita razlike u riziku od povreda između muških i ženskih alpskih skijaša. Iako se prijavljene stope povreda razlikuju među studijama, dostupni podaci ukazuju na to da muški skijaši imaju veći ukupni rizik od povreda, kao i povećanu učestalost povreda gornjih ekstremiteta. Nasuprot tome, kod ženskih skijaša češće se beleže povrede kolena. Takođe, utvrđene su razlike i u vrsti povreda kolena između polova, pri čemu su povrede medijalnog kolateralnog ligamenta (MCL) zastupljenije kod muškaraca, dok su povrede prednjeg ukrštenog ligamenta (ACL) češće kod žena.
U poređenju sa ženama (6,40%), kako se navodi u jednom od istraživanja, muški skijaši su imali znatno veći udeo višestrukih povreda ligamenata kolena (17,13%). Najčešće zabeležen obrazac povređivanja kod oba pola bile su kombinovane povrede prednjeg ukrštenog ligamenta (ACL) i medijalnog kolateralnog ligamenta (MCL). Ipak, izolovane povrede ACL-a bile su zastupljenije kod ženskih skijaša, gde je njihova učestalost iznosila 79,20%, dok je kod muškaraca iznosila 56,35%. Takođe, značajno manji procenat žena (17,6%) imao je nivo fizičke aktivnosti visokog intenziteta u svakodnevnom životu u poređenju sa muškarcima (30,9%). Pored toga, žene su imale niže vrednosti telesne visine, telesne mase i indeksa telesne mase u odnosu na muškarce, pri čemu su ove razlike bile statistički značajne (P < 0,001).
Povreda prednjeg ukrštenog ligamenta (ACL) identifikovana je kao najčešća ortopedska povreda kolena I kod rekreativnih skijaša, bez obzira na pol. Iako je veći udeo žena pretrpeo ACL povredu u odnosu na muškarce, višestruke povrede ligamenata kolena bile su češće zastupljene kod muških skijaša. Osim toga, muškarci rekreativni skijaši u većoj meri praktikuju fizičku aktivnost visokog intenziteta u svakodnevnom životu u poređenju sa ženama.
Neophodna su dalja istraživanja radi potvrđivanja ovih nalaza i sagledavanja uticaja nivoa takmičenja (i učešća u skijanju) na razlike u riziku od povreda, što bi omogućilo unapređenje regulative i razvoj ciljano usmerenih strategija prevencije povreda u alpskom skijanju.
Na kraju trenutno najpoznatiji pad na Zimskim olimpijskim igrama 2026 skijašice Lindsey Vonn kažu da nije posledica njenog skijanja za povredom ACL. Vi možete pročitati tekst i sami proceniti, a ovde i pogledati njen pad. Tekst za čitanje: https://www.abc.net.au/news/2026-02-10/lindsey-vonn-tibia-fracture-multiple-surgeries-winter-olympics/106325232
Tekst napisala:
Doc Dr Slađana Rakić, profesor na FFKMS, jedini fakultet za sport na Univerzitetu Singidunum
Reference
Ammerman, B., Richards, M., Davie, R., Pahapill, N., & Sutton, K. (2024). Difference in Injury Risk between Male and Female Alpine Skiers: Review of the Literature. Journal of Sports Medicine and Therapy, 9(2), 011–014
Shi, H., Jiang, Y., Ren, S., Hu, X., Huang, H., & Ao, Y. (2020). Sex differences in the knee orthopaedic injury patterns among recreational alpine skiers. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 12(1), 74
